Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania

Niderlandzki inwestor wchodzący na rynek polski – lub polska spółka wypłacająca dywidendę do Amsterdamu – staje przed pytaniem, które pojawia się szybciej niż jakiekolwiek inne: ile podatku zostanie pobrane i przez kogo? Odpowiedź daje umowa między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisana w Warszawie. Bez znajomości jej postanowień firma traci realne pieniądze – często bezpowrotnie.

Umowa Polska–Niderlandy (dalej: UPO PL–NL) reguluje podział praw do opodatkowania między obydwa państwa w zakresie dywidend, odsetek, należności licencyjnych, zysków kapitałowych i dochodów z pracy. Obniżone stawki podatku u źródła – 5% lub 15% dla dywidend, 0% dla odsetek i należności licencyjnych między spółkami – są dostępne wyłącznie dla podmiotów spełniających warunki rezydencji podatkowej i testu rzeczywistego beneficjenta. Kluczowym dokumentem potwierdzającym prawo do ulgi jest certyfikat rezydencji, ważny co do zasady przez 12 miesięcy.

Przewodnik omawia kolejno: mechanizm rezydencji i zakładu stałego, stawki podatku u źródła wraz z procedurą ich stosowania, trzy scenariusze biznesowe (producent, spółka IT, fundusz niderlandzki), typowe błędy oraz pytania najczęściej zadawane przez klientów. Na końcu każdego rozdziału znajdą Państwo konkretne wskazówki do wdrożenia.

Jak działa rezydencja podatkowa i zakład stały w relacji Polska–Niderlandy?

Podstawą stosowania UPO PL–NL jest rezydencja podatkowa. Podmiot ma rezydencję w tym państwie, w którym podlega opodatkowaniu od całości dochodów ze względu na miejsce siedziby, zarządu lub podobne kryterium. Polska Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) weryfikuje rezydencję niderlandzkiego kontrahenta na podstawie certyfikatu rezydencji wystawionego przez Belastingdienst – niderlandzki odpowiednik KAS. Certyfikat musi być aktualny: co do zasady nie starszy niż 12 miesięcy od daty płatności.

Zakład stały (permanent establishment) to drugi filar umowy. Pojawia się, gdy niderlandzka spółka prowadzi w Polsce stałe miejsce działalności – biuro, plac budowy trwający ponad 12 miesięcy lub zależnego agenta zawierającego umowy w imieniu spółki. Konsekwencja jest poważna: dochód przypisany zakładowi podlega opodatkowaniu CIT w Polsce według stawki 19% (art. 19 ust. 1 ustawy o CIT). W praktyce – wiele firm o tym zapomina – sama obecność pracownika negocjującego kontrakty przez kilka miesięcy może zostać uznana za zakład.

Sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), wielokrotnie potwierdzały, że ocena zakładu wymaga analizy faktycznej, nie wyłącznie formalnej struktury. KRS nie decyduje o tym, czy zakład istnieje – decyduje rzeczywisty sposób działania. Dla inwestorów niderlandzkich oznacza to konieczność starannego dokumentowania, że polska aktywność nie przekracza progu zakładu.

Szczególną kategorię stanowi budowa. Plac budowy lub projekt montażowy tworzy zakład dopiero po przekroczeniu 12 miesięcy. Prace krótsze – nawet intensywne – zakładu nie tworzą. Warto zaplanować harmonogram kontraktu z wyprzedzeniem, bo przekroczenie progu o jeden dzień zmienia całą kwalifikację podatkową.

Jakie stawki podatku u źródła obowiązują przy wypłatach do Niderlandów?

Podatek u źródła (WHT – withholding tax) to obszar, w którym UPO PL–NL przynosi największe oszczędności. Standardowa polska stawka WHT na dywidendy wynosi 19%. Umowa obniża ją do 5%, gdy niderlandzki odbiorca posiada bezpośrednio co najmniej 10% udziałów w polskiej spółce przez nieprzerwany okres 24 miesięcy. W pozostałych przypadkach obowiązuje stawka 15%.

Odsetki i należności licencyjne wypłacane między podmiotami powiązanymi podlegają – co do zasady – stawce 0% na gruncie UPO PL–NL. To istotna różnica w porównaniu z umową Polska–USA, gdzie odsetki mogą być opodatkowane do 10% (szczegóły: Double tax treaty between Poland and United States – key provisions). Warunkiem zastosowania 0% jest jednak spełnienie klauzuli rzeczywistego beneficjenta (beneficial ownership): odbiorca musi faktycznie dysponować prawem do należności i nie może być jedynie pośrednikiem.

Od 2019 r. polska ustawa o CIT wprowadziła mechanizm „pay and refund" dla płatności przekraczających 2 mln PLN rocznie na rzecz jednego podmiotu. Płatnik pobiera pełny podatek (19% lub 20%), a odbiorca ubiega się o zwrot nadpłaty w KAS. Procedura trwa do 6 miesięcy. To poważna pułapka płynnościowa dla grup niderlandzkich, które nie zaplanowały cashflow z odpowiednim wyprzedzeniem.

Unikamy nieporozumień: stawki umowne nie stosują się automatycznie. Płatnik musi posiadać certyfikat rezydencji odbiorcy, oświadczenie o spełnieniu warunków rzeczywistego beneficjenta oraz – przy płatnościach powyżej 2 mln PLN – opinię o stosowaniu preferencji wydaną przez KAS lub przeprowadzić procedurę zwrotu.

Trzy scenariusze biznesowe: producent, spółka IT i fundusz niderlandzki

Polska spółka produkcyjna z Dolnego Śląska wypłaciła w lecie 2024 r. dywidendę do niderlandzkiej spółki matki posiadającej 100% udziałów przez 3 lata. Zastosowanie stawki 5% zamiast 19% oznaczało oszczędność około 280 tys. PLN przy dywidendzie rzędu 2 mln PLN. Warunkiem było posiadanie aktualnego certyfikatu rezydencji i złożenie oświadczenia o rzeczywistym beneficjencie przed dniem płatności – dokumenty dostarczone 48 godzin po przelewie spowodowały zakwestionowanie preferencji przez KAS i konieczność przeprowadzenia procedury zwrotu.

Spółka IT z Krakowa udzielała licencji na oprogramowanie niderlandzkiemu dystrybutorowi. Należności licencyjne kwalifikowały się do stawki 0% na mocy UPO PL–NL. Jednocześnie spółka korzystała z IP Box (art. 24d–24s ustawy o CIT), płacąc 5% CIT od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Połączenie IP Box z zerową stawką WHT po stronie niderlandzkiej dało efektywne opodatkowanie na poziomie kilku procent. Takie struktury wymagają jednak precyzyjnej dokumentacji cen transferowych – KAS weryfikuje je w ramach kontroli podatkowych.

Fundusz inwestycyjny z Amsterdamu nabył udziały w polskiej spółce nieruchomościowej. UPO PL–NL zawiera klauzulę nieruchomościową: zyski ze zbycia udziałów w spółce, której majątek w ponad 50% składa się z nieruchomości położonych w Polsce, mogą być opodatkowane w Polsce. Fundusz, który nie uwzględnił tej klauzuli przy planowaniu wyjścia z inwestycji, stanął przed niespodziewanym zobowiązaniem podatkowym. Przy wyborze formy inwestycji w nieruchomości warto rozważyć strukturę sp. z o.o. versus S.A. – analizę porównawczą znajdą Państwo tutaj: sp. z o.o. vs S.A. – decision matrix for Netherlands investors.

Trzy scenariusze pokazują jedną prawidłowość: korzyści z UPO PL–NL są realne, ale wymagają aktywnego planowania, nie biernego oczekiwania na automatyczne zastosowanie. Utracone preferencje rzadko można odzyskać w pełni.

Lista kontrolna – dokumenty wymagane przy każdej płatności transgranicznej:

Aktualny certyfikat rezydencji podatkowej odbiorcy (ważność 12 miesięcy)
Oświadczenie odbiorcy o statusie rzeczywistego beneficjenta
Dokumentacja potwierdzająca spełnienie warunku okresu posiadania udziałów (24 miesiące dla stawki 5%)
Przy płatnościach powyżej 2 mln PLN rocznie – opinia KAS lub procedura zwrotu WHT
Dokumentacja cen transferowych przy płatnościach między podmiotami powiązanymi

Konkretna sytuacja Państwa firmy może wymagać dodatkowych kroków. Brak jednego dokumentu zamyka drogę do preferencyjnej stawki – a odzyskanie nadpłaconego podatku u źródła trwa miesiącami.

Jeśli Państwa spółka wypłaca dywidendy, odsetki lub należności licencyjne do Niderlandów i nie jest pewna kompletności dokumentacji – przeprowadzimy przegląd struktury WHT i zidentyfikujemy luki: info@kordeckipartners.com.

Jakich błędów unikać przy stosowaniu UPO Polska–Niderlandy?

Pierwszy i najkosztowniejszy błąd: brak certyfikatu rezydencji w dniu wypłaty. Polskie przepisy wymagają, by płatnik posiadał certyfikat przed dokonaniem płatności. Certyfikat dostarczony dzień po przelewie nie sanuje naruszenia – płatnik jest zobowiązany do pobrania podatku według stawki krajowej i odprowadzenia go do urzędu skarbowego. Odzyskanie nadpłaty wymaga złożenia wniosku o zwrot i oczekiwania nawet 6 miesięcy.

Drugi błąd: ignorowanie klauzuli PPT (principal purpose test). UPO PL–NL zawiera klauzulę antyabuzywną: jeśli jednym z głównych celów struktury było uzyskanie korzyści traktatowych, organy podatkowe mogą odmówić ich zastosowania. KAS coraz aktywniej korzysta z tego narzędzia, szczególnie wobec struktur holdingowych z niderlandzkimi spółkami pośredniczącymi. Holding w Niderlandach musi mieć substancję ekonomiczną – zatrudnienie, biuro, rzeczywiste decyzje zarządcze podejmowane lokalnie.

Trzeci błąd: nieuwzględnienie Pillar Two. Duże grupy niderlandzkie z polskimi spółkami zależnymi mogą podlegać globalnemu minimalnemu podatkowi (15%) na mocy dyrektywy Pillar Two. Polska implementacja oznacza, że efektywna stawka CIT poniżej 15% – np. dzięki IP Box – może uruchomić dopłatę wyrównawczą. Planując strukturę podatkową grupy, należy sprawdzić interakcję UPO z Pillar Two: Pillar Two – practical steps for Polish subsidiaries.

Spółka dystrybucyjna z Mazowsza odkryła w zimie 2025 r., że jej niderlandzka spółka matka nie spełniała kryterium substancji ekonomicznej wymaganego przez PPT. KAS zakwestionowała stosowanie stawki 5% WHT za poprzednie 3 lata. Zaległość podatkowa wraz z odsetkami przekroczyła 400 tys. PLN. Odpowiedzialność członków zarządu polskiej spółki za zaległości podatkowe wynika wprost z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej – jest to odpowiedzialność solidarna i osobista.

Czwarty błąd: pomijanie polskich wymogów VAT przy ocenie struktury. Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania reguluje podatki dochodowe, nie VAT. Niderlandzki podmiot świadczący usługi w Polsce może być zobowiązany do rejestracji VAT i – od 1 kwietnia 2026 r. – do stosowania KSeF (art. 106na ustawy o VAT). Obowiązek KSeF obejmuje podatników VAT zarejestrowanych w Polsce, niezależnie od siedziby. Doradca podatkowy w Warszawie powinien ocenić obydwa wymiary łącznie.

Często zadawane pytania

P: Czy polska fundacja rodzinna może korzystać z postanowień UPO Polska–Niderlandy przy wypłacie dochodów do niderlandzkich beneficjentów?

O: Fundacja rodzinna jest polskim rezydentem podatkowym i co do zasady podlega polskiemu prawu podatkowemu. Wypłaty na rzecz beneficjentów będących rezydentami Niderlandów mogą podlegać UPO PL–NL, jeśli fundacja kwalifikuje się jako podmiot objęty zakresem podmiotowym umowy. Ustawa o fundacji rodzinnej przewiduje zwolnienie z CIT na etapie akumulacji majątku, a opodatkowanie następuje przy wypłacie – stawka 15% PIT. Interakcja z UPO wymaga indywidualnej analizy, ponieważ niderlandzkie przepisy mogą traktować fundację rodzinną inaczej niż polskie. Rekomendujemy uzyskanie interpretacji podatkowej przed dokonaniem pierwszej wypłaty.

P: Ile kosztuje procedura zwrotu podatku u źródła pobranego w Polsce i jak długo trwa?

O: Wniosek o zwrot WHT składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla płatnika. Organ podatkowy ma 6 miesięcy na wydanie decyzji. W praktyce procedura trwa od 3 do 9 miesięcy, zależnie od stopnia skomplikowania sprawy i obciążenia urzędu. Koszty obejmują przygotowanie dokumentacji (tłumaczenia przysięgłe, zaświadczenia zagraniczne) oraz ewentualne doradztwo prawne – łącznie od kilku do kilkunastu tysięcy PLN. Warto rozważyć uzyskanie opinii o stosowaniu preferencji od KAS przed dokonaniem płatności, co eliminuje konieczność procedury zwrotu.

P: Czy ceny transferowe między polską spółką a niderlandzką spółką matką muszą być dokumentowane?

O: Tak. Transakcje między podmiotami powiązanymi podlegają obowiązkowi dokumentacyjnemu, jeśli przekraczają progi ustawowe: 10 mln PLN dla transakcji towarowych i finansowych, 2 mln PLN dla transakcji usługowych i dotyczących wartości niematerialnych. Dokumentacja lokalna (local file) musi być przygotowana do dnia złożenia zeznania CIT. Przy grupach niderlandzkich z polskim podmiotem może pojawić się również obowiązek sporządzenia master file i złożenia raportu CbCR. Polskie prawo podatkowe – w tym zasada arm's length – wynika z artykułu 15 ustęp 1 ustawy o CIT w powiązaniu z przepisami o cenach transferowych.

Konkretna struktura transgraniczna Państwa grupy może generować ryzyka podatkowe, których nie widać bez całościowej analizy. Brak dokumentacji cen transferowych lub nieprawidłowe stosowanie stawek WHT to błędy, które KAS wykrywa podczas kontroli – a ich skutki są nieodwracalne dla wyników finansowych całej grupy.

Jeśli Państwa spółka prowadzi rozliczenia z niderlandzkim podmiotem powiązanym i chce sprawdzić, czy stosowane stawki WHT oraz dokumentacja cen transferowych są prawidłowe – przeprowadzimy przegląd podatkowy i wskażemy rekomendacje: info@kordeckipartners.com.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do planowania podatkowego w strukturach transgranicznych, wdrożeń KSeF i obsługi inwestorów niderlandzkich w Polsce. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

O autorze

Katarzyna Janowska kieruje praktyką podatkową KORDECKI & Partners. Przez dziewięć lat pracowała w dziale podatkowym firmy Big Four. Specjalizuje się w doradztwie CIT/PIT/VAT, wdrożeniach KSeF, JPK_CIT, Pillar Two, IP Box, cenach transferowych, kontrolach KAS oraz sporach podatkowych przed WSA i NSA. Utworzyła osiem fundacji rodzinnych od wejścia ustawy w życie w maju 2023 r.