Szwedzki sąd wydał orzeczenie na Twoją korzyść. Wierzytelność jest stwierdzona, termin płatności minął, a dłużnik ma majątek w Polsce. Brzmi jak prosta sprawa – do momentu, gdy okazuje się, że polskie organy egzekucyjne nie wykonają zagranicznego tytułu bez uprzedniego przejścia przez określoną procedurę. Każdy pominięty krok oznacza opóźnienie o tygodnie lub miesiące.

Wykonanie orzeczenia szwedzkiego sądu w Polsce odbywa się na podstawie rozporządzenia Bruksela I bis (rozporządzenie UE nr 1215/2012), które znosi wymóg exequatur i zapewnia automatyczne uznanie orzeczenia w całej Unii Europejskiej. Orzeczenie podlega jednak formalnemu poświadczeniu przez sąd wydający, a następnie egzekucji prowadzonej przez polskiego komornika sądowego. Cały proces – od złożenia wniosku do pierwszej czynności egzekucyjnej – zajmuje zazwyczaj od 30 do 90 dni.

Poniżej przedstawiamy konkretne kroki, progi i terminy, które decydują o tym, czy wierzytelność zostanie skutecznie wyegzekwowana w Polsce – i dlaczego zwłoka potrafi kosztować więcej niż sama procedura.

Jak działa Bruksela I bis i kogo dotyczy?

Rozporządzenie Bruksela I bis obowiązuje bezpośrednio w Polsce od 10 stycznia 2015 r. Obejmuje orzeczenia wydane przez sądy państw członkowskich UE w sprawach cywilnych i handlowych. Szwecja jest państwem członkowskim, więc każde prawomocne orzeczenie szwedzkiego sądu – wyrok, nakaz zapłaty, postanowienie o kosztach – korzysta z automatycznego uznania na terytorium Polski bez odrębnego postępowania sądowego w Polsce.

Automatyczne uznanie nie oznacza jednak automatycznej egzekucji. Wierzyciel musi uzyskać zaświadczenie na formularzu z Załącznika I do rozporządzenia, wydane przez sąd szwedzki. Bez tego dokumentu polski komornik nie wszczyna postępowania. Sądy szwedzkie wydają zaświadczenie zazwyczaj w ciągu 14 dni od złożenia wniosku – warto złożyć go niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Rozporządzenie nie obejmuje spraw podatkowych, celnych i administracyjnych, a także postępowań upadłościowych, arbitrażowych i alimentacyjnych regulowanych odrębnymi aktami. Jeśli orzeczenie dotyczy jednej z tych kategorii, ścieżka egzekucyjna jest inna – i dłuższa. W praktyce – wiele firm o tym zapomina – warto zweryfikować kwalifikację orzeczenia przed złożeniem jakiegokolwiek wniosku w Polsce.

Instytucje polskie zaangażowane w ten etap to przede wszystkim Sąd Rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika (jako sąd egzekucyjny) oraz Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) – jeśli sprawa dotyczy zamówień publicznych i wierzytelności wynikających z kontraktu publicznego. Warto też sprawdzić, czy dłużnik nie figuruje w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR), co ułatwia identyfikację majątku.

Jakie kroki należy podjąć, aby skutecznie egzekwować orzeczenie w Polsce?

Procedura składa się z czterech etapów. Każdy ma własny termin i konsekwencje opóźnienia. Pominięcie jednego etapu blokuje kolejny – i daje dłużnikowi czas na ukrycie majątku.

Krok 1 – Uzyskanie zaświadczenia szwedzkiego sądu. Wniosek do sądu, który wydał orzeczenie. Formularz z Załącznika I do rozporządzenia 1215/2012. Termin: zazwyczaj 14 dni. Dokument musi zawierać datę wykonalności i kwotę zasądzoną.

Krok 2 – Tłumaczenie przysięgłe. Zaświadczenie i orzeczenie wymagają tłumaczenia na język polski przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę Ministerstwa Sprawiedliwości. Koszt: od PLN 200 do PLN 600 za stronę. Czas: 5–10 dni roboczych.

Krok 3 – Wniosek do komornika sądowego. Wierzyciel składa wniosek egzekucyjny bezpośrednio do komornika właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę dłużnika albo miejsce położenia majątku. Do wniosku dołącza się oryginał lub uwierzytelniony odpis orzeczenia, zaświadczenie z Załącznika I oraz tłumaczenia. Komornik wszczyna postępowanie w ciągu 7 dni od złożenia kompletnego wniosku.

Krok 4 – Zabezpieczenie majątku (opcjonalnie, ale zalecane). Równolegle z wnioskiem egzekucyjnym – lub jeszcze przed jego złożeniem – wierzyciel może wystąpić do polskiego sądu o zabezpieczenie roszczenia na podstawie art. 730 k.p.c. Sąd może w ciągu 7 dni nałożyć zajęcie rachunku bankowego, zakaz zbywania nieruchomości lub inne środki tymczasowe. To kluczowy instrument, gdy istnieje ryzyko ucieczki majątku.

  • Uzyskaj zaświadczenie szwedzkiego sądu (formularz Załącznik I) – termin: niezwłocznie po uprawomocnieniu
  • Zlec tłumaczenie przysięgłe wszystkich dokumentów na język polski
  • Zidentyfikuj majątek dłużnika w Polsce (KRS, księgi wieczyste, CRBR)
  • Złóż wniosek o zabezpieczenie z art. 730 k.p.c., jeśli istnieje ryzyko ucieczki aktywów
  • Złóż wniosek egzekucyjny do właściwego komornika z kompletem dokumentów

Jeśli dłużnik zakwestionuje wykonalność orzeczenia, może złożyć sprzeciw do polskiego sądu rejonowego. Podstawy sprzeciwu są ograniczone – rozporządzenie dopuszcza odmowę uznania wyłącznie w przypadku rażącego naruszenia porządku publicznego, braku doręczenia pozwu lub sprzeczności z wcześniejszym orzeczeniem. Uważamy, że bezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o zabezpieczenie jeszcze przed formalnym zawiadomieniem dłużnika o egzekucji.

Więcej o analogicznej procedurze dotyczącej orzeczeń z innych jurysdykcji – w tym ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich – opisujemy w materiale Enforcing a UAE judgment in Poland – step by step. Jeśli interesuje Cię egzekucja orzeczenia ukraińskiego, zapraszamy do lektury Enforcing a Ukraine judgment in Poland – step by step.

Konkretna sytuacja Państwa firmy wymaga oceny, czy orzeczenie kwalifikuje się do trybu Bruksela I bis, czy majątek dłużnika w Polsce jest wystarczający oraz czy istnieje ryzyko jego ukrycia. Każda z tych kwestii wpływa na wybór instrumentu – a pominięcie zabezpieczenia może nieodwracalnie zamknąć drogę do zaspokojenia wierzytelności.

Jeśli Państwa spółka dysponuje prawomocnym orzeczeniem szwedzkiego sądu i identyfikuje majątek dłużnika w Polsce – przeprowadzimy analizę wykonalności, przygotujemy wniosek o zabezpieczenie i skoordynujemy postępowanie komornicze: info@kordeckipartners.com.

Często zadawane pytania

P: Czy orzeczenie szwedzkiego sądu arbitrażowego podlega tej samej procedurze co wyrok sądu powszechnego?

O: Nie. Wyroki sądów arbitrażowych nie są objęte rozporządzeniem Bruksela I bis. Ich uznanie i wykonanie w Polsce odbywa się na podstawie Konwencji nowojorskiej z 1958 roku lub przepisów krajowych. Zapis na sąd polubowny musi spełniać wymogi formalne określone w artykule 1154 kodeksu postępowania cywilnego – umowa arbitrażowa musi być zawarta na piśmie. Procedura uznania wyroku arbitrażowego w Polsce trwa zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy i wymaga odrębnego postępowania sądowego.

P: Jak szybko komornik może zająć rachunki bankowe dłużnika po złożeniu wniosku?

O: Po złożeniu kompletnego wniosku egzekucyjnego komornik wszczyna postępowanie w ciągu 7 dni. Zajęcie rachunku bankowego następuje zazwyczaj w ciągu kolejnych 3–5 dni roboczych od wydania przez komornika stosownego pisma do banku. Jeśli wierzyciel uzyska wcześniej zabezpieczenie na podstawie artykułu 730 kodeksu postępowania cywilnego, zajęcie rachunku może nastąpić jeszcze przed formalnym wszczęciem egzekucji – co znacząco ogranicza ryzyko ucieczki aktywów.

P: Czy szwedzki wierzyciel musi mieć pełnomocnika w Polsce, aby prowadzić egzekucję?

O: Formalnie – nie zawsze. W praktyce – tak, w każdym przypadku o istotnej wartości. Korespondencja procesowa z komornikiem i sądem prowadzona jest wyłącznie w języku polskim. Terminy procesowe są krótkie – na przykład 14 dni na odpowiedź na sprzeciw dłużnika. Brak reakcji w terminie może skutkować umorzeniem postępowania. Dla wierzytelności przekraczających PLN 75,000 koszty pełnomocnika są proporcjonalnie niskie w stosunku do ryzyka utraty tytułu egzekucyjnego.

Kwestie związane z wynajmem powierzchni biurowej w Szwecji i zarządzaniem umowami najmu omawiamy w odrębnym materiale: Office lease review – key points for Sweden tenants.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do sporów transgranicznych, egzekucji orzeczeń zagranicznych i postępowań zabezpieczających. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady prawnej. Informacje zawarte w materiale nie powinny być traktowane jako substytut profesjonalnej porady prawnej dostosowanej do konkretnych okoliczności. KORDECKI & Partners nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tego materiału. W sprawie porady dotyczącej Państwa konkretnej sytuacji prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.