Przedsiębiorca z Mazowsza planuje przenieść działalność do Holandii. Wszystko wydaje się proste – do momentu, gdy doradca podatkowy informuje go o exit tax. Podatek od wyjścia potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych właścicieli firm. Uruchamia się w chwili, gdy składniki majątku lub rezydencja podatkowa opuszczają Polskę – i nie czeka na faktyczną sprzedaż aktywów.

Exit tax to podatek od niezrealizowanych zysków kapitałowych, pobierany w momencie przeniesienia majątku lub zmiany rezydencji podatkowej. Regulacje obowiązują zarówno osoby fizyczne, jak i spółki – na podstawie przepisów ustawy o PIT i ustawy o CIT. Stawki wynoszą 19% lub 3%, zależnie od podstawy opodatkowania i rodzaju podatnika.

Ten alert wyjaśnia, kiedy exit tax się uruchamia, jakie progi decydują o obowiązku podatkowym oraz jakie kroki podjąć, zanim majątek przekroczy granicę. Czas gra tu istotną rolę – zaniechanie działań przed przeniesieniem zamyka drogę do optymalizacji.

Kiedy exit tax się uruchamia i kogo dotyczy?

Exit tax uruchamia się w trzech sytuacjach. Po pierwsze – gdy podatnik przenosi składnik majątku poza Polskę, a Polska traci prawo do opodatkowania dochodu z jego zbycia. Po drugie – gdy podatnik zmienia rezydencję podatkową z polskiej na zagraniczną. Po trzecie – gdy spółka przenosi swoją siedzibę lub zakład zagraniczny za granicę.

Dla osób fizycznych próg wynosi 4 000 000 zł łącznej wartości rynkowej przenoszonych aktywów. Poniżej tej kwoty obowiązek nie powstaje. Powyżej – podatnik płaci 19% od nadwyżki wartości rynkowej nad kosztami nabycia, albo 3% od wartości rynkowej, jeśli nie ustala się kosztów. Dla spółek próg nie obowiązuje – każde przeniesienie aktywów, z którym wiąże się utrata przez Polskę prawa do opodatkowania, generuje obowiązek podatkowy według stawki CIT 19% (art. 19 ust. 1 ustawy o CIT).

W praktyce exit tax dotyka najczęściej czterech grup. Właścicieli udziałów w spółkach z o.o. zmieniających rezydencję. Spółek przenoszących wartości niematerialne – znaki towarowe, patenty, know-how – do zagranicznych podmiotów powiązanych. Przedsiębiorców likwidujących polski zakład przy zachowaniu działalności za granicą. Oraz beneficjentów fundacji rodzinnej, gdy fundacja przenosi aktywa poza Polskę.

Kontrola KAS w ostatnich latach wyraźnie skupia się na transgranicznych przeniesieniach aktywów. Organy podatkowe badają, czy przeniesienie nie służy unikaniu opodatkowania – szczególnie gdy po zmianie rezydencji następuje szybka sprzedaż aktywów za granicą. Warto o tym pamiętać, planując jakikolwiek ruch restrukturyzacyjny z elementem zagranicznym.

Jak zaplanować wyjście i uniknąć pułapek?

Planowanie exit tax zaczyna się na długo przed faktycznym przeniesieniem. Kluczowe jest ustalenie wartości rynkowej aktywów przed zmianą rezydencji lub przeniesieniem majątku. Wycena przeprowadzona zbyt późno – lub nierzetelnie – staje się podstawą sporu z organem podatkowym, a korekta wartości po fakcie jest niemal niemożliwa.

Spółka technologiczna z Małopolski przeniosła w jesieni 2024 r. prawa do oprogramowania do spółki zależnej w Luksemburgu bez uprzedniej wyceny. KAS zakwestionował transakcję, powołując się jednocześnie na przepisy o cenach transferowych i exit tax. Łączne ryzyko podatkowe przekroczyło 2 000 000 zł. Gdyby wycena powstała przed transakcją, spór można było ograniczyć lub całkowicie uniknąć.

Osoby fizyczne planujące zmianę rezydencji powinny rozważyć rozłożenie płatności exit tax na raty. Przepisy dopuszczają spłatę w pięciu równych ratach rocznych – pod warunkiem złożenia wniosku i zabezpieczenia należności. To istotna ulga dla płynności finansowej, szczególnie gdy aktywa są niepłynne (np. udziały w spółkach niepublicznych).

Przed przeniesieniem warto sprawdzić kilka elementów:

  • Czy łączna wartość rynkowa aktywów przekracza próg 4 000 000 zł (osoby fizyczne)?
  • Czy Polska traci prawo do opodatkowania dochodu ze zbycia danego składnika?
  • Czy transakcja podlega równolegle przepisom o cenach transferowych?
  • Czy planowane przeniesienie nie uruchamia klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania?
  • Czy dostępna jest ulga IP Box lub inne preferencje przed przeniesieniem wartości niematerialnych?

Fundacja rodzinna może być narzędziem planowania sukcesyjnego, ale jej użycie w kontekście transgranicznym wymaga ostrożności. Przeniesienie aktywów do fundacji przed zmianą rezydencji przez fundatora może być zakwestionowane przez KAS jako sztuczna konstrukcja. Doradca podatkowy z doświadczeniem w strukturach transgranicznych powinien ocenić sekwencję działań – zanim jakakolwiek umowa zostanie podpisana.

Warto też pamiętać o obowiązkach ewidencyjnych. Podatnicy objęci exit tax muszą złożyć deklarację PIT-NZ lub CIT-NZ w terminie do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Niedotrzymanie tego terminu grozi sankcjami karnoskarbowymi. Integracja systemów ewidencyjnych – analogicznie jak przy testowaniu integracji KSeF krok po kroku – pozwala uniknąć błędów proceduralnych.

Dla przedsiębiorców zatrudniających pracowników zagranicznych lub planujących relokację kadry exit tax może współwystępować z obowiązkami z zakresu prawa pracy i imigracyjnego. Szczegóły dotyczące zatrudniania cudzoziemców w Polsce warto skonsultować równolegle z analizą podatkową, by uniknąć luk w planowaniu.

Konkretna sytuacja Państwa firmy – zmiana rezydencji, przeniesienie aktywów, restrukturyzacja transgraniczna – wymaga indywidualnej oceny. Zaniechanie analizy przed transakcją zamyka drogę do rozwiązań, które są dostępne wyłącznie na etapie planowania.

Jeśli Państwa spółka planuje przeniesienie majątku lub zmianę rezydencji podatkowej i wartość aktywów przekracza 4 000 000 zł – przeprowadzimy wycenę, ocenimy ryzyko exit tax i cenowych transferowych oraz przygotujemy optymalną sekwencję działań: info@kordeckipartners.com.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do doradztwa podatkowego, w tym w zakresie exit tax, cen transferowych, IP Box i restrukturyzacji transgranicznych. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

O autorce

Katarzyna Janowska kieruje praktyką podatkową KORDECKI & Partners. Przez dziewięć lat pracowała w dziale podatkowym firmy Big Four. Specjalizuje się w doradztwie CIT/PIT/VAT, wdrożeniach KSeF, JPK_CIT, Pillar Two, IP Box, cenach transferowych, kontrolach KAS oraz sporach podatkowych przed WSA i NSA. Utworzyła osiem fundacji rodzinnych od wejścia ustawy w życie w maju 2023 r.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady prawnej. Informacje zawarte w materiale nie powinny być traktowane jako substytut profesjonalnej porady prawnej dostosowanej do konkretnych okoliczności. KORDECKI & Partners nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tego materiału. W sprawie porady dotyczącej Państwa konkretnej sytuacji prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.