Exit tax – kiedy się uruchamia i jak zaplanować wyjście

Właściciel spółki z Małopolski postanawia przenieść rezydencję podatkową do Niemiec. Kilka tygodni później otrzymuje wezwanie z urzędu skarbowego – organ uznał, że przeniesienie aktywów spółki poza Polskę uruchomiło exit tax. Podatek naliczono od niezrealizowanych zysków. Termin płatności: 7 dni. To nie jest scenariusz z podręcznika. To codzienność polskich przedsiębiorców, którzy planują restrukturyzację bez uprzedniej analizy podatkowej.

Exit tax – podatek od niezrealizowanych zysków kapitałowych – uruchamia się w momencie przeniesienia aktywów, rezydencji podatkowej lub działalności poza terytorium Polski. Obowiązek wynika z art. 24f ustawy o CIT oraz art. 30da ustawy o PIT. Stawka wynosi 19% (dla aktywów wycenianych według wartości rynkowej) lub 3% (dla aktywów bez ustalonej wartości podatkowej). Próg kwotowy zwalniający z obowiązku to 4 000 000 PLN wartości rynkowej przenoszonych składników majątku.

Ten alert wyjaśnia, kiedy exit tax się uruchamia, kogo dotyczy i jakie działania należy podjąć – zanim organ podatkowy zrobi to za Państwa.

Kiedy exit tax się uruchamia i kogo dotyczy?

Exit tax obejmuje trzy główne zdarzenia. Po pierwsze – przeniesienie składnika majątku poza Polskę, gdy Polska traci prawo do opodatkowania dochodu ze zbycia tego składnika. Po drugie – zmiana rezydencji podatkowej przez osobę fizyczną lub spółkę. Po trzecie – przeniesienie zagranicznego zakładu (stałego miejsca prowadzenia działalności) poza terytorium RP.

Dla osób fizycznych próg wynosi 4 000 000 PLN wartości rynkowej aktywów. Poniżej tej kwoty obowiązek nie powstaje. Dla spółek próg nie istnieje – każde przeniesienie podlega ocenie. W praktyce kontrola KAS najczęściej dotyczy właśnie spółek, które restrukturyzują działalność transgranicznie bez uprzedniej dokumentacji.

Warto pamiętać, że exit tax dotyczy wyłącznie niezrealizowanych zysków – różnicy między wartością rynkową a podatkową wartością aktywów w dniu zdarzenia. Jeśli spółka przenosi aktywa o wartości rynkowej 10 000 000 PLN i wartości podatkowej 6 000 000 PLN, podstawa opodatkowania wynosi 4 000 000 PLN. Przy stawce 19% podatek to 760 000 PLN – płatny niezależnie od faktycznej sprzedaży.

Organy podatkowe – w tym KAS i Krajowa Administracja Skarbowa – coraz aktywniej weryfikują transakcje restrukturyzacyjne pod kątem exit tax. Szczególną uwagę przykuwają przeniesienia do jurysdykcji o niskim opodatkowaniu oraz transakcje powiązane z cenami transferowymi. NSA potwierdził w kilku orzeczeniach, że samo przeniesienie rezydencji bez przeniesienia majątku może wystarczyć do uruchomienia podatku, jeśli spółka posiada w Polsce aktywa generujące dochód.

Jak zaplanować wyjście i uniknąć nieodwracalnych konsekwencji?

Planowanie exit tax zaczyna się minimum 12 miesięcy przed planowanym zdarzeniem. To nie jest przesada – to wymóg praktyczny. Dokumentacja, wyceny, analiza umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i ewentualne wnioski o interpretację indywidualną wymagają czasu. Doradca podatkowy Warszawa lub Kraków, który zna specyfikę transakcji transgranicznych, jest tu niezbędny.

Pierwszym krokiem jest inwentaryzacja aktywów i ustalenie ich wartości podatkowej. Bez tego nie wiadomo, czy próg 4 000 000 PLN zostanie przekroczony. Drugim krokiem jest analiza umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z krajem docelowym – nie wszystkie umowy eliminują exit tax po stronie polskiej. Trzecim krokiem jest ocena, czy planowana operacja kwalifikuje się jako przeniesienie składnika majątku, zmiana rezydencji, czy przeniesienie zakładu.

Mikroprzedsiębiorcy i osoby fizyczne z aktywami poniżej progu mogą skorzystać ze zwolnienia – ale muszą udokumentować wartość rynkową aktywów na dzień zdarzenia. Brak dokumentacji oznacza, że organ sam wyceni aktywa – zazwyczaj na niekorzyść podatnika. Spółki posiadające prawa własności intelektualnej korzystające z IP Box powinny szczególnie uważać – przeniesienie IP poza Polskę uruchamia exit tax niezależnie od wcześniejszych preferencji podatkowych.

Alternatywą dla natychmiastowej zapłaty jest rozłożenie podatku na raty – maksymalnie 5 lat dla osób fizycznych przenoszących rezydencję do państwa UE lub EOG. Warunkiem jest złożenie wniosku i ustanowienie zabezpieczenia. Nieodwracalną konsekwencją zaniechania jest odpowiedzialność osobista członków zarządu na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej – jeśli spółka nie zapłaci, organ sięgnie do kieszeni zarządu.

Spółki planujące założenie fundacji rodzinnej jako struktury holdingowej powinny uwzględnić exit tax w harmonogramie – wniesienie aktywów do fundacji może być neutralne podatkowo, ale tylko przy spełnieniu ściśle określonych warunków ustawowych. Każde odstępstwo od tych warunków zamyka drogę do neutralności i uruchamia pełne opodatkowanie.

Co zrobić teraz – lista kontrolna

Jeśli Państwa spółka planuje restrukturyzację transgraniczną, przeniesienie rezydencji lub wniesienie aktywów do zagranicznej struktury – poniższe działania należy podjąć niezwłocznie:

• Przeprowadzić inwentaryzację aktywów i ustalić ich wartość rynkową oraz podatkową na dziś.
• Zweryfikować, czy planowane zdarzenie przekracza próg 4 000 000 PLN – dla osób fizycznych to warunek powstania obowiązku.
• Przeanalizować właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania z krajem docelowym.
• Złożyć wniosek o interpretację indywidualną, jeśli kwalifikacja zdarzenia jest niejednoznaczna – termin odpowiedzi KAS to 3 miesiące.
• Ocenić możliwość rozłożenia podatku na raty i przygotować wniosek wraz z propozycją zabezpieczenia.

Spółka IT z Mazowsza, która wiosną 2024 r. przeniosła prawa do oprogramowania do spółki zależnej w Estonii, otrzymała decyzję wymiarową w ciągu 6 miesięcy. Podatek wraz z odsetkami przekroczył 1 200 000 PLN. Wcześniejsza analiza i restrukturyzacja przez wniesienie aportu w trybie neutralnym kosztowałaby ułamek tej kwoty.

Firma produkcyjna z Pomorza, która jesienią 2023 r. przeniosła zakład do Czech, skutecznie zastosowała instytucję rat – rozłożyła exit tax na 5 lat i ustanowiła hipotekę na nieruchomości jako zabezpieczenie. Całkowity koszt obsługi prawnej i podatkowej wyniósł około 80 000 PLN. Oszczędność w stosunku do jednorazowej płatności z odsetkami – ponad 300 000 PLN.

Konkretna sytuacja Państwa spółki wymaga indywidualnej analizy – zwłaszcza gdy aktywa obejmują prawa IP, nieruchomości lub udziały w spółkach zależnych. Zaniechanie planowania zamyka drogę do neutralnych podatkowo rozwiązań i naraża zarząd na odpowiedzialność osobistą.

Jeśli Państwa spółka planuje przeniesienie aktywów lub rezydencji o wartości przekraczającej 4 000 000 PLN – przeprowadzimy inwentaryzację podatkową, analizę umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i przygotujemy wniosek o interpretację: info@kordeckipartners.com.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do planowania podatkowego, exit tax i restrukturyzacji transgranicznych. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady prawnej. Informacje zawarte w materiale nie powinny być traktowane jako substytut profesjonalnej porady prawnej dostosowanej do konkretnych okoliczności. KORDECKI & Partners nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tego materiału. W sprawie porady dotyczącej Państwa konkretnej sytuacji prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.