Firma handlowa z Mazowsza traci kluczowego kontrahenta w marcu. Zarząd wie, że spółka jest niewypłacalna. Czas ucieka – a wraz z nim możliwość sprzedaży przedsiębiorstwa jako działającego biznesu, zanim wierzyciele zablokują aktywa. Pre-pack to narzędzie, które pozwala zachować wartość firmy. Ale okno czasowe jest wąskie.

Pre-pack (przygotowana likwidacja) to procedura upadłościowa, w której sąd zatwierdza sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nabywcy wskazanemu jeszcze przed ogłoszeniem upadłości. Podstawę prawną stanowią przepisy Prawa upadłościowego. Wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży składa się razem z wnioskiem o ogłoszenie upadłości – albo osobno, przed jego złożeniem.

Ten alert wyjaśnia, jak wygląda procedura krok po kroku, kto jest nią objęty i jakie działania należy podjąć natychmiast. Zwłoka oznacza utratę nabywcy, utratę wartości aktywów i – co najważniejsze – osobistą odpowiedzialność zarządu.

Jak działa pre-pack w Polsce i kto może z niego skorzystać?

Pre-pack jest dostępny dla każdego dłużnika, wobec którego można ogłosić upadłość. Dotyczy to zarówno spółek z o.o., spółek akcyjnych, jak i przedsiębiorców jednoosobowych prowadzących działalność na większą skalę. Warunek podstawowy: dłużnik musi być niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością w rozumieniu Prawa upadłościowego.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego, dłużnik jest niewypłacalny, gdy utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemanie niewypłacalności powstaje już po 3 miesiącach opóźnienia w płatnościach. Zarząd spółki z o.o. ma następnie 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości – tak stanowi art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego. Przekroczenie tego terminu oznacza osobistą odpowiedzialność za długi spółki na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. oraz art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

W praktyce – wiele firm o tym zapomina – pre-pack można złożyć razem z wnioskiem upadłościowym. Sąd Rejonowy właściwy dla siedziby dłużnika rozpatruje oba wnioski łącznie. Postępowanie toczy się przed wydziałem gospodarczym. KRS potwierdza status prawny dłużnika na etapie weryfikacji przez sąd. W sprawach transgranicznych – gdy dłużnik ma aktywa lub wierzycieli w kilku krajach UE – zastosowanie mają przepisy rozporządzenia o postępowaniach upadłościowych. Więcej o takich przypadkach piszemy w kontekście postępowań transgranicznych z udziałem Polski i Hiszpanii.

Jakie są etapy procedury pre-pack i ile trwa cały proces?

Procedura pre-pack składa się z pięciu etapów. Każdy ma konkretny termin. Opóźnienie na którymkolwiek etapie może przekreślić całą transakcję.

  • Etap 1 – Wybór nabywcy i wycena: dłużnik lub zainteresowany nabywca zleca wycenę przedsiębiorstwa przez biegłego. Wycena musi potwierdzać, że cena nie jest niższa niż wartość rynkowa lub likwidacyjna aktywów. Minimalny czas: 2–4 tygodnie.
  • Etap 2 – Przygotowanie wniosku: wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży zawiera projekt umowy, dowód wpłaty wadium przez nabywcę (zwykle 1/10 ceny) oraz wycenę biegłego. Termin złożenia: razem z wnioskiem upadłościowym lub wcześniej.
  • Etap 3 – Rozpoznanie przez sąd: sąd rozpatruje wniosek w terminie do 30 dni od jego złożenia. W praktyce postępowania trwają od 3 do 8 tygodni, zależnie od obciążenia sądu i kompletności dokumentacji.
  • Etap 4 – Ogłoszenie upadłości i zatwierdzenie sprzedaży: sąd ogłasza upadłość i jednocześnie zatwierdza warunki sprzedaży. Syndyk zawiera umowę z nabywcą – zazwyczaj w ciągu 14 dni od postanowienia.
  • Etap 5 – Przeniesienie własności: po zawarciu umowy nabywca przejmuje przedsiębiorstwo wolne od długów dłużnika (z wyjątkami ustawowymi). Całość procesu od złożenia wniosku do przejęcia: 2–4 miesiące.

Dla porównania – klasyczna upadłość likwidacyjna trwa w Polsce od 2 do 5 lat. Pre-pack pozwala zachować wartość przedsiębiorstwa jako działającego biznesu i uniknąć jego fragmentarycznej sprzedaży przez syndyka. To różnica rzędu kilkudziesięciu procent wartości aktywów.

Warto też pamiętać o analogiach z innymi jurysdykcjami. Polskie rozwiązanie nawiązuje do mechanizmów stosowanych w Europie Zachodniej. Szczegóły dotyczące postępowań z elementem transgranicznym opisujemy również przy okazji upadłości transgranicznej z udziałem Polski i Francji.

Co zarząd musi zrobić teraz – lista kontrolna

Jeśli spółka spełnia przesłanki niewypłacalności, każdy dzień zwłoki zwiększa ryzyko osobistej odpowiedzialności zarządu. Poniżej lista działań, które należy podjąć natychmiast.

  • Zidentyfikować potencjalnego nabywcy lub przeprowadzić ograniczony marketing aktywów – zanim złożony zostanie wniosek upadłościowy.
  • Zlecić wycenę przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części przez uprawnionego biegłego.
  • Przygotować projekt umowy sprzedaży z nabywcą i zebrać dokumentację wymaganą przez sąd.
  • Złożyć wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży łącznie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości – nie później niż w ciągu 30 dni od stwierdzenia niewypłacalności.
  • Upewnić się, że dokumentacja KSeF i JPK jest aktualna – syndyk będzie weryfikował rozliczenia podatkowe. Więcej o obowiązkach cyfrowych spółki piszemy w artykule o tym, co KSeF oznacza dla Twojej firmy w Polsce.

Zarząd, który nie złoży wniosku w terminie, traci możliwość skorzystania z obrony przed odpowiedzialnością osobistą. To konsekwencja nieodwracalna – sąd nie przywróci terminu z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego bez wyjątkowych okoliczności.

Konkretna sytuacja Państwa spółki wymaga oceny, czy pre-pack jest właściwym instrumentem – zanim upłynie 30-dniowy termin i zamknie się droga do ochrony zarządu przed odpowiedzialnością osobistą.

Jeśli Państwa spółka utraciła płynność lub zbliża się do progu niewypłacalności – przeprowadzimy analizę możliwości pre-pack, ocenimy ryzyko odpowiedzialności zarządu i przygotujemy dokumentację wniosku: info@kordeckipartners.com.

Często zadawane pytania

P: Czy pre-pack chroni nabywcę przed długami sprzedawanego przedsiębiorstwa?

O: Co do zasady tak. Nabycie przedsiębiorstwa w ramach pre-pack zatwierdzonego przez sąd powoduje, że nabywca nie przejmuje zobowiązań dłużnika, które nie zostały wyraźnie wskazane w umowie. To zasadnicza różnica w porównaniu z nabyciem przedsiębiorstwa poza postępowaniem upadłościowym, gdzie zastosowanie ma artykuł 554 Kodeksu cywilnego przewidujący solidarną odpowiedzialność nabywcy. Dokładny zakres ochrony zależy od treści postanowienia sądu.

P: Ile kosztuje procedura pre-pack i kto ponosi koszty?

O: Koszty obejmują wynagrodzenie biegłego za wycenę (zwykle od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych, zależnie od skali przedsiębiorstwa), opłatę sądową od wniosku oraz koszty doradztwa prawnego. Wadium wpłacane przez nabywcę – wynoszące co najmniej jedną dziesiątą ceny sprzedaży – zalicza się na poczet ceny. Koszty postępowania są pokrywane z masy upadłości, co oznacza, że dłużnik nie musi ich ponosić z góry w całości.

P: Czy pre-pack można zastosować, gdy dłużnik ma wierzycieli w kilku krajach UE?

O: Tak, ale procedura staje się bardziej złożona. Polskie postępowanie upadłościowe może być postępowaniem głównym lub wtórnym w rozumieniu unijnego rozporządzenia o postępowaniach upadłościowych – zależnie od lokalizacji centrum głównych interesów dłużnika (COMI). Zatwierdzenie sprzedaży przez polski sąd jest uznawane automatycznie w innych państwach UE, jednak wierzyciele zagraniczni mają prawo zgłaszać swoje wierzytelności i kwestionować warunki transakcji. Wczesna koordynacja z doradcami w jurysdykcjach wierzycieli jest niezbędna.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do restrukturyzacji, prawa upadłościowego i obrony w sprawach karnych gospodarczych. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady prawnej. Informacje zawarte w materiale nie powinny być traktowane jako substytut profesjonalnej porady prawnej dostosowanej do konkretnych okoliczności. KORDECKI & Partners nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tego materiału. W sprawie porady dotyczącej Państwa konkretnej sytuacji prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.