Firma produkcyjna z Mazowsza odkrywa w październiku, że główny kontrahent nie zapłaci faktury opiewającej na kilka milionów złotych. Zarząd ma dwa wyjścia: czekać na spiralę zadłużenia albo działać. Pre-pack – przygotowana likwidacja – pozwala sprzedać zorganizowaną część przedsiębiorstwa nowemu właścicielowi jeszcze przed ogłoszeniem upadłości. Biznes działa dalej. Pracownicy zostają. Wierzyciele dostają więcej niż przy klasycznej likwidacji.

Pre-pack (przygotowana likwidacja) to procedura uregulowana w art. 56a–56h Prawa upadłościowego, umożliwiająca sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części z zachowaniem wartości ekonomicznej. Wniosek składa się łącznie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Sąd upadłościowy zatwierdza warunki sprzedaży w postanowieniu, a transakcja jest zamykana – w typowych przypadkach – w ciągu 2–4 miesięcy od złożenia wniosku.

Poniższy przewodnik prowadzi przez każdy etap procedury: od przygotowania dokumentacji, przez postępowanie sądowe, aż po zamknięcie transakcji. Omówiono typowe pułapki, harmonogram, koszty oraz trzy scenariusze biznesowe – dla producenta, spółki technologicznej i inwestora zagranicznego.

Czym jest pre-pack i kiedy warto go rozważyć?

Pre-pack to narzędzie dla dłużnika, który jest niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością, ale którego przedsiębiorstwo ma realną wartość operacyjną. Zgodnie z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego, niewypłacalność zachodzi, gdy dłużnik utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemanie niewypłacalności powstaje, gdy opóźnienie w płatnościach przekracza 3 miesiące.

Procedura różni się zasadniczo od klasycznej upadłości likwidacyjnej. W standardowym postępowaniu syndyk sprzedaje majątek stopniowo – często przez rok lub dłużej. W pre-packu nabywca jest znany już w dniu ogłoszenia upadłości. To skraca czas, ogranicza koszty postępowania i chroni wartość firmy przed erozją.

Kiedy pre-pack ma sens? Przede wszystkim wtedy, gdy:

  • przedsiębiorstwo generuje przychody, ale dług jest nie do obsłużenia,
  • istnieje gotowy nabywca – inwestor branżowy, fundusz lub właściciel w ramach restrukturyzacji właścicielskiej,
  • wartość marki lub kontraktów szybko spada po ogłoszeniu upadłości,
  • zarząd chce uniknąć osobistej odpowiedzialności z art. 299 § 1 k.s.h. i art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

W praktyce – wiele firm o tym zapomina – pre-pack chroni również członków zarządu. Terminowe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (nie później niż 30 dni od powstania stanu niewypłacalności, zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego) jest jedną z przesłanek egzoneracyjnych zwalniających zarząd z odpowiedzialności za długi spółki.

Jak wygląda harmonogram procedury pre-pack krok po kroku?

Procedura pre-pack składa się z czterech faz. Każda ma własny rytm i własne ryzyka. Całość – od pierwszego spotkania z doradcą do zamknięcia transakcji – trwa zazwyczaj od 8 do 16 tygodni. Poniżej szczegółowy harmonogram.

Faza 1 – Przygotowanie (4–6 tygodni przed złożeniem wniosku). Zarząd angażuje doradcę restrukturyzacyjnego i prawnika. Sporządzany jest operat szacunkowy wartości przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Równolegle identyfikowany jest potencjalny nabywca i negocjowane są wstępne warunki transakcji. Kluczowe dokumenty to: opis i oszacowanie składników masy upadłości, projekt umowy sprzedaży oraz uzasadnienie ekonomiczne warunków.

Faza 2 – Złożenie wniosku (dzień 0). Wniosek o ogłoszenie upadłości jest składany do właściwego sądu rejonowego – wydziału gospodarczego. Do wniosku dołącza się wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży w trybie pre-pack. Sąd wyznacza tymczasowego nadzorcę sądowego lub syndyka.

Faza 3 – Postępowanie sądowe (4–8 tygodni). Sąd bada, czy cena jest godziwa i czy sprzedaż nie narusza interesów wierzycieli. Tymczasowy nadzorca składa opinię. Sąd może zarządzić przetarg, jeśli uzna, że istnieje możliwość uzyskania wyższej ceny. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości i zatwierdzeniu warunków sprzedaży zapada łącznie.

Faza 4 – Zamknięcie transakcji (do 30 dni od postanowienia). Syndyk podpisuje umowę z nabywcą na warunkach zatwierdzonych przez sąd. Cena trafia do masy upadłości i jest dzielona między wierzycieli według kolejności zaspokojenia. Pracownicy przechodzą do nowego pracodawcy w trybie art. 231 Kodeksu pracy.

Jakie są koszty i jak je oszacować przed złożeniem wniosku?

Koszty pre-packu dzielą się na trzy kategorie: opłaty sądowe, wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego oraz koszty operatu szacunkowego. Łącznie – dla transakcji o wartości od 2 do 15 mln zł – można szacować budżet w przedziale 80 000–250 000 zł. To znacznie mniej niż koszty wieloletniego postępowania upadłościowego.

Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 1 000 zł. Opłata od wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży – dodatkowe 1 000 zł. To kwoty symboliczne wobec stawki syndyka, która jest uzależniona od wartości masy upadłości i może wynieść od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych.

Operat szacunkowy nieruchomości lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa kosztuje zazwyczaj 5 000–20 000 zł. Wynagrodzenie doradcy prawnego i restrukturyzacyjnego – zależne od złożoności – wynosi zwykle 30 000–80 000 zł za całą procedurę.

Spółka IT z Trójmiasta przeprowadziła pre-pack wiosną 2024 r. Całkowite koszty procedury zamknęły się w 95 000 zł. Nabywca przejął 23 pracowników i portfel kontraktów o wartości 4 mln zł rocznego przychodu. Alternatywna upadłość klasyczna trwałaby szacunkowo 18 miesięcy i pochłonęłaby dwukrotnie więcej środków.

Jakie błędy popełniają zarządy i jak ich uniknąć?

Najpoważniejszy błąd to zwlekanie. Zarząd, który czeka zbyt długo, naraża się na odpowiedzialność osobistą z art. 299 § 1 k.s.h. – solidarną odpowiedzialność za długi spółki, gdy egzekucja przeciwko niej okaże się bezskuteczna. Równolegle działa art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, który rozciąga tę odpowiedzialność na zaległości podatkowe. Obie normy działają łącznie i mogą oznaczać osobistą ruinę finansową członka zarządu.

Drugi błąd to nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy. Sąd odrzuci wniosek lub zarządzi przetarg, jeśli uzna, że cena jest rażąco zaniżona. Uważamy, że bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zlecenie operatu niezależnemu rzeczoznawcy majątkowemu z uprawnieniami, a nie korzystanie z wycen wewnętrznych.

Trzeci błąd dotyczy wyboru nabywcy. Transakcja z podmiotem powiązanym – np. spółką córką właściciela – jest szczególnie narażona na zarzut pokrzywdzenia wierzycieli. Sąd i wierzyciele będą badać, czy cena odpowiada wartości rynkowej. Brak transparentności w tym zakresie może doprowadzić do unieważnienia transakcji.

Co przygotować przed złożeniem wniosku? Oto minimalna lista:

  • aktualny bilans i rachunek zysków i strat (nie starszy niż 3 miesiące),
  • operat szacunkowy sporządzony przez niezależnego rzeczoznawcę,
  • projekt umowy sprzedaży z nabywcą,
  • lista wierzycieli z kwotami i datami wymagalności,
  • dokumentacja pracownicza (lista zatrudnionych, umowy zbiorowe).

Producent odzieży z Łódzkiego złożył wniosek pre-pack jesienią 2023 r. bez kompletnej listy wierzycieli. Sąd wezwał do uzupełnienia braków. Opóźnienie wyniosło 6 tygodni – wystarczająco długo, by kluczowy kontrahent wypowiedział umowę dystrybucyjną. Wartość transakcji spadła o 30%.

Osobną kwestią jest koordynacja z postępowaniami publicznymi. Jeśli spółka jest stroną przetargu publicznego lub odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej, ogłoszenie upadłości automatycznie wpływa na jej status jako wykonawcy. Nabywca powinien być świadomy tego ryzyka jeszcze przed podpisaniem umowy.

Jeśli sytuacja Państwa spółki wskazuje na ryzyko odpowiedzialności zarządu lub zbliżający się stan niewypłacalności – konkretna ocena prawna jest nieodwracalnie lepsza niż działanie bez diagnozy. Każdy tydzień zwłoki zawęża dostępne opcje. Aby omówić warianty działania dla Państwa przedsiębiorstwa, prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.

Często zadawane pytania

P: Czy pre-pack jest dostępny dla każdej spółki, która ma problemy z płynnością?

O: Nie. Procedura wymaga spełnienia przesłanki niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością w rozumieniu artykułu 11 Prawa upadłościowego. Sama trudna sytuacja finansowa nie wystarczy. Niezbędne jest też istnienie realnego nabywcy i możliwość sporządzenia operatu szacunkowego przed złożeniem wniosku. Spółki, które nie spełniają tych warunków, powinny rozważyć inne ścieżki restrukturyzacyjne przewidziane w artykule 2 Prawa restrukturyzacyjnego.

P: Czy pracownicy tracą pracę w wyniku pre-packu?

O: To częste nieporozumienie. Przejście zakładu pracy do nabywcy odbywa się w trybie artykułu 231 Kodeksu pracy – pracownicy przechodzą do nowego pracodawcy z zachowaniem dotychczasowych warunków zatrudnienia. Nabywca może jednak wypowiedzieć umowy po przejęciu, jeśli uzasadnia to sytuacja ekonomiczna. W praktyce większość nabywców przejmuje kluczowy personel, bo to on tworzy wartość operacyjną.

P: Ile czasu zajmuje cała procedura i od czego to zależy?

O: Typowy harmonogram to 8–16 tygodni od pierwszego spotkania z doradcą do zamknięcia transakcji. Decydujące znaczenie ma sprawność przygotowania dokumentacji (szczególnie operatu szacunkowego) oraz obciążenie sądu. W sprawach prostych – jedna nieruchomość, jeden nabywca, brak spornych wierzytelności – termin może wynieść 6–8 tygodni. Przy złożonej strukturze wierzycielskiej lub majątku rozproszonym w kilku lokalizacjach realny czas to 4–5 miesięcy.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do restrukturyzacji, prawa upadłościowego i ochrony zarządów przed odpowiedzialnością osobistą. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady prawnej. Informacje zawarte w materiale nie powinny być traktowane jako substytut profesjonalnej porady prawnej dostosowanej do konkretnych okoliczności. KORDECKI & Partners nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tego materiału. W sprawie porady dotyczącej Państwa konkretnej sytuacji prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.