Firma z branży motoryzacyjnej z Mazowsza traci kluczowego odbiorcę w lutym. Zarząd wie, że bez restrukturyzacji majątek firmy zostanie sprzedany w postępowaniu upadłościowym – za ułamek wartości, z utratą wszystkich pracowników i marki budowanej przez dekadę. Pre-pack pozwala uniknąć tego scenariusza. Zamiast klasycznej upadłości, nabywca zostaje wyłoniony z wyprzedzeniem, a sąd zatwierdza transakcję jednym postanowieniem.

Pre-pack, czyli przygotowana likwidacja, to procedura uregulowana w art. 56a–56h Prawa upadłościowego. Umożliwia sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części bezpośrednio po ogłoszeniu upadłości – na warunkach uzgodnionych jeszcze przed złożeniem wniosku. Całość procesu, od przygotowania dokumentacji do wydania postanowienia przez sąd upadłościowy, zajmuje zazwyczaj od trzech do sześciu miesięcy.

Ten przewodnik prowadzi przez każdy etap procedury pre-pack: od oceny przesłanek i wyboru nabywcy, przez złożenie wniosku, po zatwierdzenie transakcji i przejęcie przedsiębiorstwa. Omówiono też typowe błędy, harmonogram, koszty oraz trzy scenariusze biznesowe – dla spółki produkcyjnej, firmy IT i inwestora zagranicznego.

Czym jest pre-pack i kiedy ma zastosowanie w Polsce?

Pre-pack to narzędzie dla dłużnika, który jest niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością, ale dysponuje majątkiem wartym zachowania jako całość. Przesłanką jest ogłoszenie upadłości – bez niej procedura nie może się toczyć. Sąd upadłościowy zatwierdza warunki sprzedaży na wniosek złożony razem z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub przez syndyka po jej ogłoszeniu. Kluczowe jest, że nabywca i cena są znani z góry – to odróżnia pre-pack od klasycznej licytacji.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego zarząd ma 30 dni od zaistnienia stanu niewypłacalności na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Przekroczenie tego terminu uruchamia odpowiedzialność osobistą członków zarządu – zarówno na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. wobec wierzycieli spółki, jak i na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wobec organów skarbowych. Pre-pack nie zwalnia z obowiązku terminowego złożenia wniosku, ale pozwala złożyć go z gotowym planem sprzedaży.

Procedura sprawdza się w trzech typowych sytuacjach. Po pierwsze – gdy wartość przedsiębiorstwa jako całości znacząco przewyższa wartość jego składników sprzedawanych osobno. Po drugie – gdy kluczowe kontrakty lub licencje przepadłyby w klasycznym postępowaniu. Po trzecie – gdy wierzyciele zgadzają się na szybkie zaspokojenie i chcą uniknąć wieloletniego postępowania. KRS i KAS są zawiadamiane o wszczęciu postępowania upadłościowego niezwłocznie po ogłoszeniu upadłości przez sąd.

W praktyce – wiele zarządów odkrywa możliwość pre-packu zbyt późno. Negocjacje z nabywcą trwają co najmniej 4–8 tygodni. Jeśli wniosek upadłościowy zostanie złożony bez przygotowanego nabywcy, sąd przeprowadzi klasyczną sprzedaż – najczęściej za znacznie niższą cenę. Utrata tej możliwości jest nieodwracalna.

Jak wygląda harmonogram pre-packu krok po kroku?

Procedura pre-pack dzieli się na cztery fazy. Każda ma określony czas trwania i wymagania dokumentacyjne. Łączny harmonogram od pierwszej analizy do przejęcia przedsiębiorstwa przez nabywcę wynosi typowo 3–6 miesięcy, choć w prostych przypadkach można zejść do 10 tygodni.

Faza I – przygotowanie (4–8 tygodni). Dłużnik lub doradca restrukturyzacyjny identyfikuje potencjalnych nabywców, przeprowadza wycenę przedsiębiorstwa i negocjuje warunki umowy. Na tym etapie powstaje projekt umowy sprzedaży oraz opinia biegłego o wartości rynkowej. Wycena musi potwierdzić, że oferowana cena nie jest niższa od wartości rynkowej – to warunek zatwierdzenia przez sąd.

Faza II – złożenie wniosku (tydzień). Wniosek o ogłoszenie upadłości z jednoczesnym wnioskiem o zatwierdzenie warunków sprzedaży trafia do właściwego sądu rejonowego – wydziału gospodarczego. Do wniosku dołącza się projekt umowy, operat szacunkowy, listę wierzycieli oraz dokumenty finansowe za ostatnie dwa lata. Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 1 000 PLN.

Faza III – postępowanie sądowe (6–12 tygodni). Sąd bada wniosek, może powołać tymczasowego nadzorcę sądowego i wyznaczyć termin posiedzenia. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości i jednoczesnym zatwierdzeniu warunków sprzedaży wydawane jest na tym samym posiedzeniu. Wierzyciele mają prawo zgłaszać zastrzeżenia, ale sąd nie jest nimi związany – ocenia interes ogółu wierzycieli.

Faza IV – realizacja transakcji (1–2 tygodnie po postanowieniu). Po uprawomocnieniu postanowienia syndyk zawiera umowę z nabywcą. Pracownicy przechodzą do nabywcy w trybie art. 23(1) Kodeksu pracy lub na warunkach uzgodnionych w planie. Nabywca przejmuje przedsiębiorstwo wolne od długów dłużnika – to fundamentalna zaleta pre-packu wobec klasycznego nabycia zadłużonej spółki.

Jakie błędy najczęściej eliminują szansę na pre-pack?

Błąd proceduralny numer jeden to zbyt późne zaangażowanie doradcy. Zarząd, który zwraca się o pomoc po wyczerpaniu płynności, nie ma już 4–8 tygodni na negocjacje z nabywcą. Sąd nie poczeka – wniosek upadłościowy musi wpłynąć w terminie 30 dni od zaistnienia niewypłacalności zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego. Każdy dzień zwłoki zwiększa ryzyko odpowiedzialności osobistej zarządu.

Błąd drugi to nieprawidłowa wycena. Jeśli operat szacunkowy zostanie zakwestionowany przez sąd lub wierzycieli jako zaniżony, sąd odmówi zatwierdzenia warunków sprzedaży. Wycena powinna być sporządzona przez niezależnego biegłego, metodą dochodową lub porównawczą, z uwzględnieniem wartości przedsiębiorstwa jako całości – a nie sumy składników majątkowych. Różnica potrafi wynosić 30–50%.

Błąd trzeci to wybór nabywcy powiązanego bez odpowiedniego uzasadnienia. Sąd szczegółowo bada transakcje z podmiotami powiązanymi z dłużnikiem. Cena musi odpowiadać wartości rynkowej, a okoliczności negocjacji muszą być transparentnie udokumentowane. Brak dokumentacji negocjacyjnej skutkuje odmową zatwierdzenia.

Błąd czwarty dotyczy pracowników. Pominięcie konsultacji ze związkami zawodowymi lub radą pracowników może zablokować transakcję na etapie realizacji. Pracodawca jest zobowiązany do poinformowania przedstawicieli pracowników o planowanym przejściu zakładu pracy z co najmniej 30-dniowym wyprzedzeniem. Zaniedbanie tego obowiązku nie unieważnia transakcji, ale generuje roszczenia odszkodowawcze.

  • Angażuj doradcę restrukturyzacyjnego co najmniej 10 tygodni przed planowanym złożeniem wniosku
  • Zlecaj wycenę niezależnemu biegłemu – nie wewnętrznemu kontrolerowi finansowemu
  • Dokumentuj każdy etap negocjacji z nabywcą w formie pisemnej
  • Przeprowadź konsultacje pracownicze przed złożeniem wniosku do sądu
  • Sprawdź, czy kluczowe kontrakty zawierają klauzule zmiany kontroli wymagające zgody kontrahenta

Uważamy, że bezpieczniejszym rozwiązaniem jest skonsultowanie możliwości pre-packu zaraz po identyfikacji pierwszych sygnałów utraty płynności. Cztery tygodnie wcześniej to przepaść między sukcesem a klasyczną upadłością likwidacyjną.

Firma IT z Trójmiasta straciła kontrakt wart 40% przychodów latem 2024 r. Dzięki wczesnemu zaangażowaniu doradcy i szybkiemu znalezieniu nabywcy branżowego złożono wniosek z gotowym projektem umowy. Sąd zatwierdził warunki sprzedaży w ciągu 8 tygodni. Wszyscy kluczowi programiści przeszli do nabywcy. Klasyczna upadłość trwałaby minimum 2 lata.

Konkretna sytuacja Państwa spółki wymaga oceny, czy przesłanki pre-packu są spełnione i czy istnieje wystarczający czas na przygotowanie transakcji. Zwłoka w tym zakresie może nieodwracalnie zamknąć drogę do sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości.

Jeśli Państwa spółka traci płynność lub identyfikuje zagrożenie niewypłacalnością – przeprowadzimy analizę przesłanek pre-packu, ocenimy wartość przedsiębiorstwa i zorganizujemy proces wyboru nabywcy: info@kordeckipartners.com.

Trzy scenariusze biznesowe – produkcja, IT i inwestor zagraniczny

Procedura pre-pack przebiega podobnie we wszystkich branżach, ale jej szczegóły – wycena, harmonogram, kwestie pracownicze – różnią się znacząco. Poniżej trzy scenariusze ilustrujące praktyczne zastosowanie.

Scenariusz 1 – spółka produkcyjna. Producent komponentów z Wielkopolski zatrudnia 180 pracowników i posiada maszyny o wartości odtworzeniowej 12 mln PLN. Wartość przedsiębiorstwa jako całości (z kontraktami i know-how) wynosi 18 mln PLN. Nabywcą jest konkurent branżowy. Kluczowe kwestie: przejście pracowników na podstawie art. 23(1) k.p., zachowanie certyfikatów jakości i przeniesienie umów z dostawcami. Harmonogram: 5 miesięcy od pierwszego kontaktu z doradcą do przejęcia.

Scenariusz 2 – firma IT. Spółka programistyczna z licencjami SaaS i 40 pracownikami. Wartość tkwi w kodzie źródłowym, umowach licencyjnych i zespole – nie w majątku trwałym. Wycena metodą dochodową. Kluczowe kwestie: prawa autorskie do oprogramowania muszą być prawidłowo przypisane do spółki (nie do programistów), a umowy licencyjne nie mogą zawierać klauzul zmiany kontroli bez zgody licencjobiorcy. Przy rejestracji spółki przez system S24 warto od początku zadbać o właściwą strukturę własności IP. Harmonogram: 10 tygodni.

Scenariusz 3 – inwestor zagraniczny. Fundusz private equity z Niemiec nabywa polską spółkę dystrybucyjną w trybie pre-pack. Kluczowe kwestie: zgoda UOKiK na koncentrację (jeśli progi obrotowe są przekroczone), due diligence w skróconym czasie, struktura płatności ceny w walucie obcej. Inwestor powinien zapoznać się z czterema trybami restrukturyzacji zapobiegawczej dostępnymi w Polsce, aby ocenić, czy pre-pack jest optymalny wobec postępowania o zatwierdzenie układu. Harmonogram: 4–5 miesięcy, w tym 4 tygodnie na uzyskanie zgody regulacyjnej.

Spółka handlowa z Dolnego Śląska z zadłużeniem wobec banku 8 mln PLN znalazła nabywcę zagranicznego jesienią 2023 r. Sąd zatwierdził pre-pack w 7 tygodni od złożenia wniosku. Wierzyciel bankowy odzyskał 94% należności – znacznie więcej niż w szacowanej klasycznej likwidacji.

Ile kosztuje pre-pack i jakie dokumenty są potrzebne?

Koszty pre-packu składają się z czterech elementów: opłaty sądowej, wynagrodzenia doradcy restrukturyzacyjnego, kosztów wyceny i wynagrodzenia syndyka. Łączny budżet dla średniej spółki wynosi od 80 000 do 250 000 PLN, w zależności od złożoności transakcji i wartości przedsiębiorstwa.

Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 1 000 PLN. Wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego na etapie przygotowania zależy od zakresu prac – typowo 20 000–60 000 PLN za przygotowanie dokumentacji i negocjacje z nabywcą. Koszt operatu szacunkowego to 5 000–25 000 PLN w zależności od rodzaju i wartości majątku. Wynagrodzenie syndyka reguluje rozporządzenie i jest uzależnione od wartości masy upadłości.

Lista dokumentów niezbędnych do złożenia wniosku:

  • Projekt umowy sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części
  • Operat szacunkowy sporządzony przez niezależnego biegłego
  • Aktualne sprawozdania finansowe za ostatnie dwa lata obrotowe
  • Lista wierzycieli z podaniem wysokości wierzytelności i dat wymagalności
  • Dokumenty rejestrowe spółki – odpis z KRS, umowa spółki

Dokumentacja negocjacyjna z nabywcą (korespondencja, term sheet, protokoły spotkań) nie jest formalnie wymagana, ale sąd może jej zażądać przy badaniu transakcji z podmiotem powiązanym. Przygotowanie jej z wyprzedzeniem skraca postępowanie o 2–3 tygodnie.

Konkretna sytuacja Państwa firmy – w szczególności struktura zadłużenia, wartość majątku i dostępny czas – wymaga indywidualnej oceny kosztów i harmonogramu. Zaniechanie działania w odpowiednim momencie nieodwracalnie zamyka możliwość przeprowadzenia pre-packu na korzystnych warunkach.

Jeśli Państwa spółka rozważa pre-pack lub potrzebuje oceny, czy przesłanki procedury są spełnione – przeprowadzimy analizę dokumentów, przygotujemy projekt wniosku i będziemy reprezentować spółkę przed sądem upadłościowym: info@kordeckipartners.com.

Często zadawane pytania

P: Czy pre-pack można przeprowadzić, gdy spółka jest dopiero zagrożona niewypłacalnością, ale jeszcze jej nie utraciła?

O: Tak. Prawo upadłościowe dopuszcza złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez dłużnika zagrożonego niewypłacalnością. Sąd może ogłosić upadłość i jednocześnie zatwierdzić warunki sprzedaży. Działanie z wyprzedzeniem – zanim spółka całkowicie utraci płynność – daje więcej czasu na negocjacje z nabywcą i wyższą cenę sprzedaży. Warto pamiętać, że alternatywą może być postępowanie restrukturyzacyjne opisane w artykule 3 ustęp 1 Prawa restrukturyzacyjnego, które nie wymaga ogłoszenia upadłości.

P: Czy pracownicy tracą pracę w wyniku pre-packu?

O: Nie automatycznie. Przejście zakładu pracy do nabywcy odbywa się na podstawie artykułu 23(1) Kodeksu pracy – pracownicy przechodzą do nowego pracodawcy na dotychczasowych warunkach zatrudnienia. Nabywca może jednak dokonać restrukturyzacji zatrudnienia po przejęciu, z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia. Pracodawca jest zobowiązany poinformować przedstawicieli pracowników o planowanym przejściu co najmniej 30 dni wcześniej.

P: Jak długo trwa postępowanie sądowe i ile kosztuje reprezentacja prawna?

O: Samo postępowanie sądowe – od złożenia wniosku do wydania postanowienia – trwa zazwyczaj 6–12 tygodni. Sądy w większych miastach bywają obciążone i czas ten może się wydłużyć. Całkowity koszt obsługi prawnej pre-packu (doradca restrukturyzacyjny, radca prawny lub adwokat, biegły) wynosi typowo 80 000–250 000 PLN dla spółki o wartości przedsiębiorstwa między 5 a 50 mln PLN. Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości to 1 000 PLN.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do restrukturyzacji, prawa upadłościowego i obrony w sprawach karnych gospodarczych. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady prawnej. Informacje zawarte w materiale nie powinny być traktowane jako substytut profesjonalnej porady prawnej dostosowanej do konkretnych okoliczności. KORDECKI & Partners nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tego materiału. W sprawie porady dotyczącej Państwa konkretnej sytuacji prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.