Firma rodzinna z Mazowsza przez lata reinwestowała zyski w nieruchomości i udziały w spółkach. Podatek od dywidend pochłaniał co roku kilkaset tysięcy złotych. Właściciel zapytał wprost: czy jest legalne narzędzie, które to zmienia? Odpowiedź brzmiała – tak, a nazywa się fundacja rodzinna.

Fundacja rodzinna to osoba prawna powołana na podstawie ustawy z 26 stycznia 2023 roku. Gromadzi majątek, zarządza nim na rzecz beneficjentów i realizuje wolę fundatora. Kluczowa korzyść podatkowa: fundacja jest zwolniona z CIT od dochodów z dywidend, odsetek i nieruchomości – aż do momentu wypłaty środków beneficjentom. Minimalne wyposażenie wynosi 100 000 zł.

Poniższe studium przypadku pokazuje, jak właściciel mazowieckiej grupy kapitałowej przeszedł przez cały proces – od decyzji o założeniu fundacji po pierwsze lata funkcjonowania. Opisujemy strategię, etapy formalne i wnioski, które można zastosować w każdej podobnej sytuacji.

Tło sprawy: dlaczego właściciel zdecydował się na fundację rodzinną?

Klient prowadził od ponad dwudziestu lat grupę spółek z o.o. działających w branży deweloperskiej i logistycznej. Co roku wypłacał dywidendy i reinwestował część zysku. Problem był prosty: każda dywidenda oznaczała 19% CIT na poziomie spółki i dodatkowe 19% PIT przy wypłacie. Efektywne opodatkowanie przekraczało 30%. Dla doradcy podatkowego w Warszawie obsługującego takich klientów to klasyczny punkt wejścia do rozmowy o fundacji rodzinnej.

Klient miał troje dzieci w różnym wieku. Chciał zaplanować sukcesję, ale obawiał się, że podział majątku po jego śmierci doprowadzi do rozpadu grupy. Równolegle prowadził spór z kontrahentem – i tu pojawiło się dodatkowe ryzyko. Majątek osobisty był potencjalnie narażony na egzekucję. Fundacja rodzinna rozwiązywała oba problemy jednocześnie: porządkowała sukcesję i oddzielała majątek od ryzyk osobistych.

Warto dodać kontekst rynkowy. Do kwietnia 2025 roku zarejestrowano ponad 2 500 fundacji rodzinnych, a w kolejce czekało około 4 000 wniosków. Popularność tego instrumentu rosła szybciej, niż przewidywał ustawodawca. Klient nie chciał tracić czasu – każdy miesiąc zwłoki to utracone korzyści z odroczenia podatku.

Jaką strategię podatkową przyjęto przy zakładaniu fundacji?

Fundacja rodzinna jest zwolniona z CIT na podstawie ustawy o fundacji rodzinnej z 26 stycznia 2023 roku. Zwolnienie obejmuje dochody z dywidend otrzymywanych od spółek zależnych, odsetki od pożyczek udzielonych beneficjentom, a także przychody z nieruchomości. Podatek pojawia się dopiero przy wypłacie świadczeń – i wynosi 15% PIT dla beneficjentów z najbliższej rodziny. To istotna różnica wobec standardowego opodatkowania dywidend, gdzie łączny ciężar fiskalny jest wyraźnie wyższy.

Strategia zakładała wniesienie do fundacji udziałów w trzech spółkach operacyjnych i dwóch nieruchomości komercyjnych. Fundacja miała pobierać dywidendy od spółek i reinwestować je bez bieżącego podatku. Wypłaty na rzecz dzieci planowano rozłożyć w czasie – zgodnie ze statutem fundacji, który określał zasady i terminy świadczeń. Takie podejście pozwalało kontrolować moment powstania zobowiązania podatkowego.

Przy okazji analizy struktury pojawiło się pytanie o ceny transferowe. Fundacja powiązana ze spółkami operacyjnymi wchodzi w zakres regulacji o transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi. Dokumentacja cen transferowych musiała uwzględniać nową strukturę właścicielską – to element, o którym wiele rodzin dowiaduje się zbyt późno.

  • Zwolnienie z CIT od dywidend i odsetek – do momentu wypłaty beneficjentom
  • Stawka 15% PIT przy wypłacie świadczeń dla najbliższej rodziny
  • Ochrona majątku wniesionego do fundacji przed egzekucją z majątku fundatora
  • Możliwość planowania sukcesji przez statut fundacji
  • Obowiązek dokumentacji cen transferowych przy transakcjach z podmiotami powiązanymi

Klient zdecydował się nie korzystać z IP Box – jego spółki nie prowadziły działalności badawczo-rozwojowej. Jednak dla grup z sektora technologicznego połączenie fundacji rodzinnej z preferencyjną stawką 5% z IP Box może dać wyjątkowo efektywną strukturę podatkową.

Konkretna sytuacja Państwa firmy wymaga indywidualnej oceny – błędna kwalifikacja aktywów wnoszonych do fundacji może zamknąć drogę do zwolnienia podatkowego w sposób trudny do naprawienia po rejestracji.

Jeśli Państwa spółka rozważa wniesienie nieruchomości lub udziałów do fundacji rodzinnej – przeprowadzimy analizę struktury i przygotujemy projekt statutu: info@kordeckipartners.com.

Jak przebiegał proces rejestracji i jakie terminy obowiązują?

Jedynym sądem rejestrowym dla fundacji rodzinnych w Polsce jest Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Wniosek składa się do Rejestru Fundacji Rodzinnych. Termin oczekiwania na rejestrację w 2024 roku wynosił od kilku tygodni do kilku miesięcy – zależnie od kompletności dokumentacji i obciążenia sądu. W omawianej sprawie rejestracja zajęła 11 tygodni od złożenia kompletnego wniosku.

Proces formalny obejmował kilka etapów. Najpierw sporządzono akt założycielski w formie aktu notarialnego. Statut fundacji określał cel, beneficjentów, zasady wypłat i organy. Następnie wniesiono fundusz założycielski – minimum to 100 000 zł, klient wniósł znacznie więcej w postaci udziałów w spółkach. Wycena aportów wymagała opinii rzeczoznawcy.

Równolegle trwały prace nad dokumentacją podatkową. Wniesienie udziałów do fundacji jest neutralne podatkowo na gruncie ustawy o fundacji rodzinnej – ale tylko przy spełnieniu określonych warunków. Nieprawidłowe ujęcie transakcji mogło skutkować kontrolą KAS i zakwestionowaniem neutralności aportu. Dlatego każdy etap był dokumentowany z wyprzedzeniem.

Po rejestracji fundacja złożyła zgłoszenie do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych – CRBR. To obowiązek wynikający wprost z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Termin: 14 dni od wpisu do rejestru fundacji. Pominięcie tego kroku grozi sankcjami finansowymi.

Jakie wnioski płyną z tej sprawy dla innych przedsiębiorców?

Pierwsze i najważniejsze: fundacja rodzinna nie jest instrumentem wyłącznie dla bardzo zamożnych. Minimalne wyposażenie to 100 000 zł, a korzyści podatkowe zaczynają się od pierwszej dywidendy reinwestowanej bez podatku. Dla przedsiębiorcy wypłacającego rocznie 500 000 zł dywidendy oszczędność podatkowa może wynieść kilkadziesiąt tysięcy złotych rocznie – i to w pełni legalnie.

Drugie: statut fundacji to dokument strategiczny, nie formularz. Źle skonstruowany statut może uniemożliwić elastyczne zarządzanie majątkiem albo wywołać spory między beneficjentami. W omawianej sprawie klient chciał zachować kontrolę nad spółkami operacyjnymi. Statut musiał precyzyjnie określić zasady wykonywania praw udziałowych przez zarząd fundacji – bez tego fundator ryzykował utratę wpływu na bieżące decyzje biznesowe.

Trzecie: fundacja rodzinna nie eliminuje wszystkich obowiązków podatkowych. Transakcje z podmiotami powiązanymi podlegają regulacjom o cenach transferowych. Wypłaty beneficjentom spoza najbliższej rodziny są opodatkowane stawką 15% plus dodatkowy podatek dochodowy fundacji. Klient, który zakłada fundację bez analizy całej struktury podatkowej, może się rozczarować.

Czwarte: warto pamiętać o KSeF. Spółki operacyjne wchodzące w skład grupy z fundacją muszą wdrożyć obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych. Dla spółek z przychodami powyżej 200 mln zł termin minął 1 lutego 2026 roku. Dla pozostałych podatników VAT – 1 kwietnia 2026 roku. Fundacja jako podmiot powiązany z tymi spółkami powinna być uwzględniona w planowaniu wdrożenia KSeF.

Nawiasem mówiąc – wiele rodzin odkrywa przy okazji zakładania fundacji, że ich spółki mają nieuporządkowane kwestie podatkowe. To dobry moment, żeby je rozwiązać, zanim pojawi się kontrola KAS.

Konkretna sytuacja Państwa firmy wymaga oceny, czy fundacja rodzinna jest właściwym narzędziem – błędny dobór struktury to koszt nie tylko finansowy, ale i czasowy, który trudno odwrócić.

Jeśli Państwa rodzina planuje sukcesję lub optymalizację podatkową majątku powyżej 500 000 zł – przeprowadzimy pełną analizę korzyści i ryzyk oraz przygotujemy dokumentację rejestracyjną: info@kordeckipartners.com.

Często zadawane pytania

P: Czy fundacja rodzinna może posiadać nieruchomości i czerpać z nich dochody bez podatku?

O: Tak – fundacja rodzinna jest zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych od przychodów z najmu i dzierżawy nieruchomości. Zwolnienie trwa do momentu wypłaty świadczeń beneficjentom. Przy wypłacie stosuje się stawkę 15% podatku dochodowego dla beneficjentów z najbliższej rodziny fundatora. Warto pamiętać, że nieruchomości wniesione do fundacji podlegają wycenie, a sama transakcja aportu wymaga starannej dokumentacji podatkowej.

P: Jak długo trwa założenie fundacji rodzinnej i ile to kosztuje?

O: Czas rejestracji w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim wynosił w 2024 roku od 6 do 16 tygodni, zależnie od kompletności dokumentów. Koszty obejmują honorarium notariusza za akt założycielski, opłatę rejestrową oraz wynagrodzenie doradców prawnych i podatkowych. Fundusz założycielski wynosi minimum 100 000 zł. Łączny koszt obsługi prawno-podatkowej przy typowej strukturze mieści się zwykle w przedziale kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

P: Czy fundacja rodzinna jest bezpieczna przy kontroli KAS?

O: Fundacja rodzinna jest instrumentem uregulowanym ustawą i w pełni legalnym. Ryzyko kontroli Krajowej Administracji Skarbowej pojawia się przy nieprawidłowym wniesieniu aportów, błędnej dokumentacji cen transferowych lub korzystaniu ze zwolnień podatkowych bez spełnienia ustawowych warunków. Prawidłowo założona i prowadzona fundacja, z kompletną dokumentacją, nie budzi zastrzeżeń organów podatkowych. Każda fundacja powinna mieć bieżące wsparcie doradcy podatkowego – szczególnie w pierwszych latach funkcjonowania.

KORDECKI & Partners to kancelaria prawna z siedzibą w Warszawie i Krakowie, doradzająca klientom biznesowym w 30 jurysdykcjach. Zespół łączy doświadczenie w prawie polskim i międzynarodowym z praktycznym podejściem do zakładania fundacji rodzinnych, planowania sukcesji i optymalizacji podatkowej. Pracujemy z polskimi przedsiębiorcami, inwestorami zagranicznymi i działami prawnymi korporacji. W sprawie Państwa sytuacji: info@kordeckipartners.com.

Więcej o podatkach od nieruchomości w kontekście majątku fundacji przeczytają Państwo w naszym artykule podatek od nieruchomości – nowe definicje od 2025 roku. Zagadnienia związane z rozwiązywaniem sporów w ramach grupy kapitałowej omawia natomiast artykuł spory FIDIC w Polsce – mechanizmy rozwiązywania.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady prawnej. Informacje zawarte w materiale nie powinny być traktowane jako substytut profesjonalnej porady prawnej dostosowanej do konkretnych okoliczności. KORDECKI & Partners nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tego materiału. W sprawie porady dotyczącej Państwa konkretnej sytuacji prosimy o kontakt: info@kordeckipartners.com.